Euro
Arrow
55,5032
Dollar
Arrow
50,4572
Livre sterling
Arrow
66,1067
Or
Arrow
5951,8240
BIST 100
Arrow
11.427
Accueil > Auteurs > Alp Lüleci > Yalancı çobanın bombası: Korkunun tahrip gücü

Yalancı çobanın bombası: Korkunun tahrip gücü

X Facebook WhatsApp Mail S'ABONNER Google News
Publié: 19.11.2026 06:00
3 dk okuma

Çocukluğumuzdan beri bildiğimiz bir hikâye vardır. Köyün koyunlarını otlatan bir çoban, eğlenmek için “Kurt geldi!” diye bağırır. Köylüler ellerinde ne varsa bırakıp çobanın yardımına koşarlar. Ancak ortada kurt falan yoktur. Çoban aynı oyunu birkaç kez tekrarlar. Bir gün gerçekten kurt geldiğinde ise artık kimse onun yardım çağrısına kulak vermez. Çocuklarımıza dürüstlüğün önemini anlatmak için kullandığımız bu hikâyenin, günümüzün önemli güvenlik sorunlarından birini de tarif edebileceği hiç aklınıza gelmiş miydi?

Reuters’ın 17 Kasım 2026 tarihli araştırmasına göre Avrupa’da yaklaşık bir ay içerisinde 8 binden fazla asılsız bomba ihbarı yapıldı. Başta İngiltere, İrlanda ve İtalya olmak üzere birçok ülkede okullar, havalimanları, havayolu şirketleri ve televizyon kuruluşları tehditlere maruz kaldı. Uçuşlar iptal edildi veya güzergâh değiştirdi, öğrenciler evlerine gönderildi, televizyon yayınları kesintiye uğradı. Üstelik bütün bunların yaşanması için tek bir bombanın patlaması bile gerekmedi.

Olmayan Bombanın Tahrip Gücü

Meslek hayatımın önemli bir bölümünde bombalarla, mayınlarla, askeri patlayıcı maddelerle ve bunların yaratabileceği tehlikelerle ilgilendim. Patlayıcı mühendisliği alanında yüksek lisans yaparken patlayıcıların sivil dünyası ile de tanıştım. Bir bombanın patladığında meydana getireceği basıncı, parçalanma etkisini, çevresindeki yapılara verebileceği hasarı belirli ölçülerde hesaplamanın mümkün olduğunu öğrendim. Ancak bugün size tahrip gücünü hesaplamakta zorlandığım bir bombadan bahsediyorum. Çünkü bu bomba gerçekte yok.

Alfred Nobel bugün hayatta olsaydı, herhangi bir patlayıcı madde kullanılmadan yaratılabilen bu tahribatı nasıl değerlendirirdi, merak ediyorum.

Bir patlamanın doğrudan fiziksel etkilerinin belirli sınırları vardır. Korkunun ise böyle bir coğrafi sınırı yoktur. Londra’dan kalkan bir uçağın bomba ihbarı nedeniyle başka bir havalimanına yönlendirilmesi, o uçakla hiçbir ilgisi olmayan insanların da seyahat planlarını bozabilir. Bir okulun tahliye edilmesi, yüzlerce anne ve babanın işini bırakıp çocuklarını almaya gitmesi anlamına gelir. Kim hesaplayacak bütün bunların maliyetini?

Daha önceki yazılarımda çoklu krizlerden bahsetmiştim. Birbirine bu kadar bağımlı hâle gelmiş sistemler içerisinde bir krizin nerede başladığını bilebilirsiniz ama nerede sona ereceğini kestirmek her zaman mümkün değildir.

Korkunun Bir Silaha Dönüşmesi

Gelelim hikâyemizdeki yalancı çobana. Köylülerin bir süre sonra çobanın yardım çağrılarına duyarsızlaşması, güvenlik alanında alarm yorgunluğu olarak adlandırdığımız davranışa iyi bir örnektir. Sürekli asılsız ihbarlarla karşılaşan bir güvenlik görevlisinin veya kurum yöneticisinin zamanla “Nasıl olsa yine asılsızdır” diye düşünmeye başlaması insani bir davranıştır. Ancak doksan dokuz bomba ihbarının asılsız çıkması, yüzüncü ihbarın da asılsız olacağının garantisi değildir. Peki, hikâyemizdeki yalancı çobanın amacı eğlenmek değil de köylülerin güvenlik sistemini zayıflatmak olsaydı?

Avrupa’daki ihbarların tek bir merkezden yönetilip yönetilmediği veya bir devlet tarafından desteklenip desteklenmediği henüz kesinleşmiş değil. Ancak olayların hibrit tehditler açısından da değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyorum.

Yakın geçmişe kadar bir ülkenin güvenliğinden bahsettiğimizde ordusunu, silahlarını, sınırlarını ve istihbarat teşkilatını düşünürdük. Bugün bunlara elektrik şebekelerini, bankacılık sistemlerini, haberleşme altyapısını, ulaşım ağlarını ve toplumun psikolojik dayanıklılığını da eklemek zorundayız. Vatandaşlarının günlük hayatlarını sürdürmekte zorlandığı, kamu hizmetlerinin sürekli kesintiye uğradığı, insanların devlet kurumlarına olan güvenlerinin azaldığı bir ülkenin sahip olduğu savaş uçakları, tanklar ve savaş gemileri bütün bu sorunları çözmeye yeter mi?

Türkiye’nin yalancı çobanlara karşı bir planı var mı?

Reuters’ın 12 Kasım tarihli haberindeki bir veri dikkatimi çekti. İtalya’da o gün 3.778 okula bomba tehdidi ulaşmasına rağmen 77 okul tahliye edildi. İtalyan hükümeti, toplu ihbarlara ilişkin yeni bir uygulamaya geçmiş ve tahliye kararlarının somut tehlike bulgularına dayanmasını istemişti. Elbette daha az okulun tahliye edilmesi, tek başına güvenliğin daha iyi sağlandığını göstermez. Önemli olan, kararların yetkili makamlarca sağlıklı bir tehdit değerlendirmesi sonucunda alınmasıdır.

Türkiye’de aynı gün içerisinde yüzlerce okula, hastaneye ve kamu kurumuna yönelik bomba ihbarlarıyla karşılaşsak ne yapacağız? Bu kurumların her birinin acil durum planı olabilir. Fakat hepsinin aynı anda yardıma ihtiyaç duyması hâlinde mevcut kaynaklarımızı nasıl yöneteceğiz? Güvenlik ve istihbarat birimleri arasındaki bilgi paylaşımı, görev ve yetki dağılımı, kamu hizmetlerinin sürekliliği ve vatandaşların bilgilendirilmesi birlikte ele alınmalı. Böyle bir durumun provasını yapmak için başımıza gelmesini beklememeliyiz.

Biz vatandaşlara düşen görev ise tehditleri küçümsemeden yetkililerin talimatlarına uymak ve doğruluğunu bilmediğimiz bilgileri yaymamak. Akıllı telefonlarımızı kullanma hızımız, ne yazık ki çoğu zaman düşünme hızımızın önüne geçiyor.

Mesleğim gereği bir bombanın patladığında neler yapabileceğini biliyorum. Ancak son haftalarda Avrupa’da yaşananlara baktığımda, olmayan bir bombanın da küçümsenmeyecek bir tahrip gücüne sahip olduğunu görüyorum. Üstelik bir patlamanın ardından yıkılan binaları yeniden inşa edebilirsiniz. Hasar gören yolları onarabilir, kırılan camları değiştirebilirsiniz. Peki, bir toplumun güven duygusunu kaybettiğinizde onu ne kadar zamanda yeniden inşa edebilirsiniz?

Derniers articles de l'auteur Tous les articles